İnfertilite ve Kısırlık Tedavisi | Op. Dr. Esra Demir Yüzer
Arabic AR English EN German DE Turkish TR

İnfertilite Ve Kısırlık

infertilite ve kısırlık

İnfertilite Nedir?

İnfertilite, kişinin herhangi bir koruma yöntemi olmaksızın bir yıl içerisinde düzenli cinsel ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamama durumudur. İnfertilite nedenleri %40 erkekten, %40 kadından, %20 de her ikisinden kaynaklanır. İnfertile çiftlerin yaklaşık %10-20’si açıklanamayan infertiliteye sahiptir. Sorun kimden kaynaklanırsa kaynaklansın çiftleri psikososyal yönden olumsuz etkiler.

Kısırlık Nedir?

Kısırlık, düzenli olarak 6 ya da 12 ay aralıklarla ilişkiye giren çiftlerde doğum kontrol yöntemi uygulanmamasına karşın başarılı bir gebelik oluşmaması şeklinde tanımlanır. İnfertilite olarak da nitelendirilen kısırlık hem kadınlarda hem erkeklerde görülebilecek bir rahatsızlıktır. Çiftlerde hayat tarzı veya çalışma koşulları gibi farklı nedenler cinsel ilişki süresini 2 yıla kadar çıkartabilir. 

TÜM SORULARINIZ İÇİN BİZE ULAŞIN

İçerikler

Kısırlık Nedenleri Nelerdir?

Öğrenme çağına giren her 100 çiftten ortalama 15 çiftte kısırlık problemleri görülebilir. Özellikle yaşın ilerlemesine bağlı kısırlık problemleri daha yaygın olarak yaşanır. Üreme sistemi ile ilgili yaşanan sağlık sorunları kısırlık nedenleridir. Kısırlık tek bir nedene bağlı olarak yaşanabileceği gibi birden fazla nedene bağlı olarak da görülebilir. Özetle kısırlık üreme sistemini yani vücudun üreme yeteneğini gerçekleştirmesine engel olan bir rahatsızlıktır.

İnfertilite (Kısırlık) Sorunları

İnfertilite tanısı çiftin en çok çocuk istediği bir dönemde alınır. Çiftin bu tanıyı algılaması ve bu durumla baş edebilmesi ilk etapta mümkün değildir. Çiftler bu dönemde daha önceki yaşantılarını gözden geçirmeye, kendilerini ve eşlerini suçlamaya başlarlar. Durumu zaman kazanmak için inkar bile edebilirler. Doktor doktor dolaşıp durumlarının tekrar değerlendirilmesini isterler. Bunların hepsi aldıkları tanıya uyum sağlamak için yapılan inkarlardır.

Tedaviye başlamak kısmen tanıyı kabul etmek demektir. İnfertile çiftin infertilite tedavi süreci gerek tedavinin getirdiği özelliklerden gerekse psikososyal faktörlerden kaynaklı birçok alandan etkilenir. Tüp bebek ve aşılama gibi yardımla üreme tekniklerindeki gelişmeler hastalara bir yönüyle umut olurken diğer yandan çiftlerde üzüntü, kontrol kaybı, damgalanma ve yetişkin kimliğine ulaşamama gibi durumlarda yaratmaktadır.

Psikolojik Travmalar

Çocuk sahibi olamamak psikolojik travmaya neden olur ve bir tür kimlik krizini de beraberin de getirir. Benlik saygısı zedelenir, yetersizlik ve suçluluk duyguları vücut imajına ilişkin hatta kastrasyon korkuları ve yok oluş duygusuna ilişkin endişeleri uyandırır. Bu açılardan bakıldığında infertile olan bir çiftin yaşadığı sorunları kendisiyle, ailesiyle, yakın sosyal çevresiyle ve tüp bebek tedavisiyle ilişkilendirmek mümkündür.

Tedavi alan çiftlerin özellikle de kadınların yaşadıkları sorun alanlarına bakıldığında; tedaviye başlayacakları zaman ve daha önceki başarısız tedavilerden dolayı kendilerini gergin hissedenlerin, hastaneye gelecekleri günün akşamı uyuyamayanların, zihinlerini “acaba gebe kalabilecek miyim” sorusuyla meşgul  edenlerin sayısı yüksektir. İnfertilite tedavisinin zor ve uzun süreci içerisinde kişilerin anksiyete, cinsel işlev bozukluğu, evlilik içi çatışma gibi sorunlar yaşadığı açıktır.

Kısırlık Neden Olur?

Kısırlık nedenleri kadınlarda ve erkeklerde farklı olabilir. Doğuştan gelen bir problem bağlı olabileceği gibi sonradan yaşanan bir sağlık sorununa bağlı olarak da kısırlık şikayetleri ortaya çıkabilir. Aynı zamanda kısırlık tek bir tarafta görülebileceği gibi partnerlerin ikisinde de söz konusu olabilir. Şimdi sizlere kadınlar ve erkekler için kısırlık nedenlerine ayrı ayrı verelim.

Kadınlarda Kısırlık Nedenleri

Kadınlarda kısırlık nedenleri şöyle sıralanabilir;

  • Yumurta ve yumurtlama sorunları
  • Doğuma bağlı görülen anatomik problemler
  • Enfeksiyonlar ve karın içi bazı cerrahi operasyon geçirme
  • Bağışıklık sistemi hastalıkları
  • Yaşa bağlı olarak doğurganlık yeteneğinin azalması ve ortadan kalması
  • Erken menopoz
  • Polikistik Over Sendromu 
  • Rahim içinde ortaya çıkan miyomlar
  • Karın içi yapışıklıklar ve fallop tüplerinin yapışıklığı
  • Tüplerde tahribat veya tıkanıklık
  • Adet döngüsünün düzensiz olması
  • Aşırı sigara, alkol ve kafein bağımlılığı
  • Obezite ve kilo problemleri
  • Tiroid bezi hastalıkları
  • Kanser tedavisi hikayesi olması
  • Yüksek prolaktin seviyesi olması

Erkeklerde Kısırlık Nedenleri

Erkeklerde kısırlık nedenleri şöyle sıralanabilir;

  • Sperm üretimi olmaması
  • Sperm hareketliliğinin yeterli kalitede olmaması
  • Anormal sperm fonksiyonu
  • Menide sperm hücresinin bulunmaması
  • Varikosel 
  • Kanallarda tıkanıklık olması
  • Hormonal bozukluklar olması
  • Genetik hastalık vakaları
  • Spermlerde şekil bozukluğu olması
  • İnmemiş testis ve diğer doğuma bağlı anatomik hastalıklar
  • Bağışıklık sistemi sorunları
  • Ergenlik ve çocukluk dönemindeki belirli ateşli hastalıklar geçirme
  • Bazı enfeksiyon türleri
  • Cinsel fonksiyon bozuklukları yaşama
  • Kanser tedavisi geçirme
  • Alkol, sigara, kafein ve uyuşturucu bağımlılığı
  • Diyabet ve aşırı kilo problemleri

Kısırlık Belirtileri Nelerdir?

Kısırlık belirtileri çok çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Ancak farklı hastalıkların belirtileri ile benzer olduğu için bu belirtiler net kısırlık tanısı koymada yeterli değildir. Kısırlık tanısı konulabilmesi için bazı değerlendirmeler ve tetkiklerin yapılması gerekir. Aynı zamanda herkeste kısırlık belirtileri aynı oranda ortaya çıkmaz. Aynı zamanda kadınlarda ve erkeklerde bu belirtiler farklı olacaktır.

En yaygın kısırlık belirtileri şu şekildedir;

  • Adet düzensizlikleri yaşama
  • Adet kanamasının ve döngüsünün hiç olmaması
  • Adet döneminde çok şiddetli ağrı şikayetlerinin olması
  • Adet kanamasının çok yoğun ve fazla olması
  • Hamilelik gerçekleşmemesine karşın memelerden süt gelmesi durumu
  • Aşırı kilo ya da hormon bozukluğu sebebiyle ortaya çıkan aşırı tüylenme ve akne sorunları
  • Erkeklerin sertleşme ve cinsel isteksizlik yaşaması
  • Erkeklerde boşalma problemleri olması
  • Erkeğin testislerini ağrı veya şişkinlik görülmesi
  • Erkeklerde meninin çok az olması
  • Genç çiftlerde 2 yıl korunmasız cinsel ilişkiye karşın gebelik gerçekleşmemesi
  • 35 yaş üzeri çiftlerde 1 yıl korunmaya karşın gebelik görülmemesi

Çiftler 35 yaşı geçtikten sonra üreme organlarında işlev bozuklukları görülebilir. Bu nedenle de ilerleyen yaşlarda gebelik şansı çok az olur. Bu durum gebelik için fazla zaman olmadığını gösterir ve korunmadan düzenli olarak cinsel ilişkiye girmeleri durumunda kısa sürede gebelik oluşmazsa yardım almaları daha doğru olur.

Kısırlık Tanısı Nasıl Konur?

Kısırlık tanısı için uzmanların sistemik bir muayene yapması gerekir. Öncelikle hastanın detaylı olarak cinsel yaşamı ve sağlık problemleri dinlenir. Daha sonra cinsiyete özel bir muayene yapılır. İnfertilite tanısı için çiftler birlikte muayene sürecine dahil olmalıdır. Bu sayede kısırlık probleminin kimden kaynaklı olduğu ortaya çıkabilir. Kısırlık tanısı için kadın ve erkeklerde uygulanacak tetkikler birbirlerinden farklı olur. Erkeklerde ilk olarak fiziki muayene yapılır. Muayene sırasında penis ve testislere bakılır ve varikosel varlığı olup olmadığı incelenir. Daha sonra memelerde büyüme yani jinekomasti problemi olup olmadığına bakılır. Aynı zamanda vücut tüyleri de incelenir. Muayene yapıldıktan sonra birkaç gün cinsel perhiz önerilir. Daha sonra erkeklerde spermiogram ismi ile de bilinen sperm testi yapılır. Bu sayede menü içindeki sperm hücrelerinin üreme ve hareket yeteneklerine bakılır. Daha sonra kesin kısırlık tanısı konabilir.

Kadınlarda kısırlık tanısı için ilk olarak hasta öyküsü dinlenir. Daha sonra her kadında kesin tanı için jinekolojik muayene yapılır. Bunun dışında adet düzenine de bakılır. Adet düzenine göre de farklı tetkikler istenebilir. Aynı zamanda ultrasonografi ile kadınların yumurtalık ve rahim incelemeleri gerçekleşir. Aynı zamanda laboratuvar ve radyolojik görüntüleme tetkikleri ile diğer problemlere yönelik bir araştırma yapılır. Tüm veriler ışığında kadınlara kısırlık tanısı koyulur.

Kısırlık Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kısırlık tedavisi kadınlarda ve erkeklerde farklılık gösterir. Öncelikle kısırlığa yol açan nedenlere bakıldıktan sonra bu nedenleri ortadan kaldıracak ve çiftlerin çocuk sahibi olmasını sağlayacak bir tedavi planı uygulanır. Her kısırlık tedavisi kişiye özeldir.

Kadınlarda Kısırlık Tedavisi

Kadınlarda kısırlık tedavisinde yöntem yaş ve altta yatan sebebe göre belirlenir. Aynı zamanda kadınların kişisel tercihi de kısırlık tedavisinde önemlidir.

Kadınlarda kısırlık tedavisi yöntemleri şu şekilde sıralanabilir;

  • Hamileliğe engel bir durum olmamasına karşın yumurtlama düzensizliği varsa yumurtlama tedavisi uygulanabilir. En yaygın kısırlık tedavisi olan bu tedavide her ay düzenli yumurta oluşumu sağlanması tedavinin temel amacıdır.
  • Baba adayından alınan spermler ve anne adayının rahim içindeki yumurtasını aktarılması olan aşılama tedavisi çok popüler bir tedavidir. Yumurtlama tedavisi ve aşılama tedavisinde kadınların bir tüpü açık olmalıdır. İki tüpü de kapalı olduğunda bu tedaviler başarılı olmaz. Tek seçenek tüp bebek tedavisi kalır.
  • Jinekolojik hastalıklara bağlı kısırlık durumlarında kadınlarda cerrahi işlemler yapılabilir. Fallop tüplerinde bir problem olan kadınlarda derin tıkanıklıklarını temizlenmesi ve onarılması adına cerrahi işlem planlanabilir.

Erkeklerde Kısırlık Tedavisi

Erkeklerde kısırlık tedavisi altta yatan nedene göre yapılır. İlk olarak mevcut sağlık sorunu saptanır. Daha sonra kısırlık tedavisine yönelik bir tedavi planı belirlenir. Kısırlık tedavisi mümkün değilse yardımcı üreme teknikleri uygulanabilir.

Erkeklerde kısırlık tedavisi yöntemleri şu şekildedir;

  • En yaygın tedavilerden biri hormonal bozukluklara bağlı yaşanan kısırlıkta ilaç tedavisidir. Sperm üretimini sağlayan hormonlar azaldığında spermler yavaşladığı için ilaçlarla tekrar sperm üretiminin artması sağlanır ve kısırlık tedavi edilebilir.
  • Erkeklerde menide Sperm sayısının 1 milyondan fazla olması durumunda morfolojik olarak şiddetli sperm defekti yoksa aşılama tedavisi yapılabilir. Aşılama tedavisinde erkeklerden alınan sperm yıkanır ve temizlenir. Daha sonra kaliteli spermler elde edilerek anne adayının rahmine aktarılır ve başarılı gebelik olmasına çalışılır.
kısırlık

İnfertilite (Kısırlık) Hakkında Yapılan Araştırmalar

Kadın hastalıkları ve doğum uzmanı Op. Dr. Esra Demir Yüzer tarafından 2007 yılında 500 infertile hastalığına sahip kadın üzerinde yapılan çalışmalara göre değerlendirmelere yer verelim.

İnfertil kadınların yüksek bir oranının eşine çocuk veremediği için kendisini suçlu gördüğü, gebe ve çocuk sahibi olmuş kadınlardan kendini eksik hissettiği, öfkeli duygular yaşadığı, adet oldukları zaman dünyanın başların yıkıldığını hissettikleri bilinmektedir.

Yine bir grup hasta üzerinde yapılan çalışmada erkeklerin %50’si, kadınların %50’si infertiliteyi yaşamlarının en üzücü olayı olarak tanımlamışlardır.

Kısırlık Tedavisinde Psikolojik Desteğin Önemi

Kısırlık üzerine yapılan araştırmalar göstermiştir ki psikolojik durumu olumsuz etkilenen çiftlere tedavi süreci içerisinde psikolojik destek vermek başarıyı olumlu yönde etkilemektedir.

Yapılan bir çalışmada tedavi sürecinde psikolojik destek alan çiftlerin %34‘ünün gebe kaldığı tespit edilmiştir. Psikolojik yardım programları tek başına sorunu ortadan kaldırmaya yeterli değildir. Ancak infertile çiftin durumu algılamasına, tedaviye uyum sağlamasına, yaşam kalitesini artırmaya, tedavi süreci boyunca tedavi ekibine yardımcı olmaya ve en önemlisi umut ettikleri bebeğe kavuşmada başarılarının artmasına neden olmaktadır.

infertilite

Kısırlık Tedavisinde Psikolojik Destek Programı

Bu dönem de yapılacak psikolojik destek programları;

Çiftleri Bilgilendirme

Kişinin anksiyetesini artıran en önemli faktör bilgi eksikliğidir. Çifte yapılacak tedavinin süresi, içeriği, nelerle karşılaşacağı, tedavi seçenekleri ve başarı yüzdesi mutlaka anlatılmalıdır. Çiftlerin tedavi hakkında bilgi sahibi olmalarının önemi konusundaki çalışmalar da bilgilenme ile anksiyete ölçümlerinin ters orantılı olduğunu göstermektedir. Yani ne kadar çok doğru ve yeterli bilgi, o kadar az anksiyete demektir.

Psikoterapi

Duruma göre bireysel, aile, grup terapileri uygulanmalıdır.

Gevşeme Egzersizleri, Yoga ve Hipnoz

İnfertilite tedavisi doktor, embriyolog, biyolog, hemşire gibi donanımlı  ve tecrübeli bir ekip gerektiren ciddi ve uzun bir tedavidir  ve bu ekibin vazgeçilmez elemanlarından biri de psikologlardır. Bu makaledeki alıntılar 2007 senesinde 500 infertile hastalığına sahip kadın üzerinde yaptığım çalışmadan  alınmıştır.

    Sohbete Başla
    Merhaba Web Sitemize Hoş geldiniz. Yardıma ihtiyacınız varsa bize yazmaktan çekinmeyin. Mesajınıza en kısa sürede cevap verilecektir.
    Ayrıca bizlere WhatsApp hattımızdan da ulaşabilirsiniz: 0 530 626 98 89 Bizi tercih ettiğiniz için teşekkür ederiz.