İdrar Kaçırma İçin Doğru Zaman Nedir?

İdrar kaçırma tekrar ediyorsa, sizi rahatsız ediyorsa veya günlük planlarınızı değiştirmeye başladıysa değerlendirme için belirli bir yaşa ya da “daha kötü olmasını” beklemeye gerek yoktur. Tedavi zamanı kaçırmanın tipine ve yaşam üzerindeki etkisine göre belirlenir. İdrarda kan, ağrılı idrar yapma veya mesaneyi boşaltamama gibi belirtilerde ise gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

İdrar Kaçırmada “Biraz Daha Bekleyeyim” Demek Gerekir mi?

İdrar kaçırma bazen yalnızca birkaç damla şeklinde başladığı için önemsenmeyebilir.

Örneğin kişi yalnızca:

• öksürürken,
• hapşırırken,
• gülerken,
• koşarken,
• egzersiz yaparken

idrar kaçırıyor olabilir.

Başka bir kişide ise sorun ani sıkışma hissiyle tuvalete yetişememe şeklinde ortaya çıkabilir.

Her iki durumda da kaçırmanın çok ileri düzeye ulaşmasını beklemek gerekmez. ACOG, belirtiler kişiyi rahatsız ediyor ve yaşamını olumsuz etkiliyorsa tedavinin değerlendirilebileceğini belirtmektedir. Tedavi seçimi ise öncelikle idrar kaçırmanın türüne göre yapılır.

Önemli Detay

İdrar kaçırma için doğru zaman, “çok fazla idrar kaçırmaya başladığınız gün” değildir.

Ped kullanmaya başlamak, spor yapmaktan kaçınmak, dışarı çıkarken sürekli tuvalet aramak veya kahkaha atarken kendinizi kontrol etmek zorunda kalmak da sorunun günlük yaşamı etkilemeye başladığını gösterebilir.

Hangi Durumlarda Değerlendirmeyi Ertelememek Gerekir?

İdrar kaçırmaya bazı belirtiler eşlik ediyorsa yalnızca “pelvik tabanım zayıf” diye düşünmek doğru olmayabilir.

NIDDK, özellikle şu durumlarda sağlık profesyoneline başvurulmasını önermektedir:

• idrar yapamama veya mesaneyi boşaltamama,
• idrarda kan görülmesi,
• idrar yaparken ağrı veya yanma,
• mesane veya pelvik bölgede ağrı,
• belirgin idrar sıklığı,
• kontrol kaybı veya tekrarlayan kaçırma.

Bunların altında idrar yolu enfeksiyonu, mesanenin boşaltılmasıyla ilgili sorunlar veya farklı üriner sistem durumları bulunabilir.

Bu nedenle yeni başlayan idrar kaçırmayı yalnızca yaşa, doğuma veya menopoza bağlamadan önce nedeninin değerlendirilmesi önemlidir.

İdrar Kaçırma Günlük Hayatı Etkiliyorsa Doğru Zaman Gelmiş midir?

Evet, değerlendirme açısından bu tek başına yeterli bir neden olabilir.

Şu davranışlar sorunun yaşam üzerinde etkisi olduğunu gösterebilir:

• uzun yolculuklardan kaçınmak,
• egzersizi bırakmak,
• tuvalete uzak yerlere gitmek istememek,
• sık sık ped veya iç çamaşırı değiştirmek,
• gece tuvalet nedeniyle sık uyanmak,
• cinsel aktivite sırasında sızıntı endişesi yaşamak,
• iş veya sosyal ortamda kaçırmaktan kaygılanmak.

NIDDK, tuvalete yetişememe korkusu nedeniyle günlük faaliyetleri sınırlamanın mesane kontrol problemi belirtilerinden biri olabileceğini belirtmektedir.

Dolayısıyla “sadece birkaç damla” ifadesi tek başına sorunun önemsiz olduğunu göstermez.

İdrar Kaçırma Tedavisine Başlamadan Önce Neden Tipi Belirlenmelidir?

İdrar kaçırmanın tek bir türü yoktur.

Örneğin:

Stres tipi idrar kaçırma, öksürme, hapşırma, gülme veya fiziksel aktivite sırasında sızıntıyla kendini gösterebilir.

Sıkışma tipi idrar kaçırma, ani ve güçlü tuvalet ihtiyacının ardından yetişemeden kaçırmayla ortaya çıkabilir.

Karışık tipte ise iki belirti grubu birlikte görülebilir.

Tedavi seçenekleri bu ayrımdan doğrudan etkilenir. NICE, ilk değerlendirmede belirtilerin türü ve süresinin belirlenmesini, fizik muayene yapılmasını ve idrar kaçırmanın sınıflandırılmasını önermektedir. İlk değerlendirmede idrar testi ve belirli durumlarda mesane günlüğü de kullanılabilir.

Bu nedenle tedavide ilk soru:

“Hangi yöntem uygulanmalı?”

değil,

“Hangi tip idrar kaçırma var ve neden?”

olmalıdır.

İlk Tedavi Her Zaman Ameliyat mıdır?

Hayır.

Tedavi idrar kaçırmanın türüne, şiddetine, kişinin hedeflerine ve önceki yöntemlere verdiği yanıta göre belirlenir.

ACOG, başlangıçta yaşam tarzı düzenlemeleri, mesane eğitimi, fizik tedavi ve bazı destekleyici yöntemlerin değerlendirilebileceğini belirtmektedir. Bazı sıkışma tipi sorunlarda ilaç tedavileri, belirli idrar kaçırma türlerinde ise cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

Bu nedenle doktora erken başvurmak, doğrudan ameliyat kararı verileceği anlamına gelmez.

Tam tersine, erken değerlendirme daha basit ve konservatif seçeneklerin uygun olup olmadığını anlamayı sağlayabilir.

Pelvik Taban Egzersizlerine Ne Zaman Başlanmalı?

Stres veya karışık tip idrar kaçırmada pelvik taban kas eğitimi önemli ilk basamak seçeneklerinden biridir.

NICE, stres tipi veya karışık idrar kaçırması bulunan kadınlara en az üç ay süren gözetimli pelvik taban kas eğitiminin ilk basamak tedavi olarak sunulmasını önermektedir.

Burada “gözetimli” kelimesi önemlidir.

Sadece internetten bulunan birkaç Kegel egzersizini gelişigüzel yapmak yerine:

• kasların doğru biçimde kasılıp kasılamadığı,
• gevşemenin doğru yapılıp yapılmadığı,
• egzersizin kişinin ihtiyacına uygunluğu

değerlendirilmelidir.

Yanlış kas grubunu çalıştırmak beklenen yararı azaltabilir.

Sıkışma Tipi İdrar Kaçırmada Ne Zaman Tedavi Düşünülür?

Ani tuvalet ihtiyacı, sık idrara çıkma ve tuvalete yetişemeden kaçırma varsa mesane eğitimi başlangıç seçeneklerinden biri olabilir.

NICE, sıkışma tipi veya karışık idrar kaçırmada en az altı haftalık mesane eğitimini ilk basamak yaklaşımlar arasında önermektedir.

Mesane eğitiminin amacı yalnızca “idrarı mümkün olduğunca uzun tutmak” değildir.

Program;

• tuvalet aralıklarının düzenlenmesi,
• sıkışma hissiyle baş etme,
• sıvı alışkanlıklarının değerlendirilmesi,
• mesane davranışlarının yeniden düzenlenmesi

gibi başlıkları içerebilir.

Bu nedenle kişisel programın değerlendirme sonrasında oluşturulması daha uygundur.

Doğum Sonrası İdrar Kaçırmada Beklemek Gerekir mi?

Gebelik ve doğum pelvik taban üzerinde belirgin değişiklikler oluşturabilir ve bazı kadınlarda idrar kaçırma gelişebilir.

Ancak doğumdan sonra idrar kaçırmanın yaşanması, kişinin bunu süresiz olarak normal kabul etmesi gerektiği anlamına gelmez.

NICE, gebelikte ve doğum sonrasında pelvik taban egzersizlerinin önemini vurgulamakta; stres veya karışık tip idrar kaçırması bulunan kadınlarda gözetimli programların değerlendirilebileceğini belirtmektedir.

Doğum sonrası:

• devam eden kaçırma,
• idrarı tutamama,
• mesaneyi boşaltamama hissi,
• vajinal baskı veya sarkma hissi,
• pelvik ağrı

varsa şikâyetin kaynağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Herkes için geçerli “doğumdan tam X hafta sonra tedaviye başlanır” şeklinde tek bir kural yoktur.

Menopozdan Sonra İdrar Kaçırma Normal Kabul Edilmeli mi?

Hayır.

İdrar kaçırma yaşla daha sık görülebilse de yalnızca “yaşlanmanın doğal bir sonucu” gibi kabul edilip görmezden gelinmemelidir.

Gebelik, doğum, menopoz, kilo, kronik öksürük, kullanılan ilaçlar ve bazı nörolojik veya üriner sorunlar mesane kontrolünü etkileyebilir. NIDDK, menopoz ve doğumu kadınlarda idrar kaçırmaya katkıda bulunabilen faktörler arasında göstermektedir.

Bu nedenle menopoz döneminde başlayan yeni idrar kaçırmada da kaçırmanın tipi ve eşlik eden belirtiler değerlendirilmelidir.

Lazerle İdrar Kaçırma Tedavisi İçin Hemen Karar Verilmeli mi?

Hayır. Önce idrar kaçırmanın tipi ve nedeni belirlenmelidir.

“Lazerle idrar kaçırma tedavisi” internette sık karşılaşılan bir ifade olsa da ACOG, FDA'nın lazer veya diğer enerji bazlı vajinal uygulamaları idrar kaçırma tedavisi için onaylamadığını belirtmektedir. ACOG ayrıca bu uygulamalarda vajinal yanık, skar, ağrılı cinsel ilişki ve uzun süren ağrı gibi ciddi komplikasyonların bildirildiğine dikkat çekmektedir.

Bu nedenle:

“İdrar kaçırıyorum, lazer yaptırmalıyım.”

şeklinde doğrudan yöntem seçmek yerine önce tanının netleştirilmesi daha güvenli bir yaklaşım olur.

Tedavi seçeneği; idrar kaçırmanın türü, kişinin bulguları, önceki tedaviler ve güncel bilimsel kanıtlar birlikte değerlendirilerek konuşulmalıdır.

Tedavinin İşe Yarayacağını Anlamak İçin Ne Kadar Beklenir?

Bu süre uygulanan yönteme bağlıdır.

Örneğin NICE:

• stres veya karışık tip idrar kaçırmada gözetimli pelvik taban kas eğitimini en az 3 ay,
• sıkışma veya karışık tipte mesane eğitimini en az 6 hafta

değerlendirmeyi önermektedir.

Bu süreler “üç ay dolunca mutlaka başka tedaviye geçilir” anlamına gelmez.

Amaç tedavinin doğru uygulanması ve belirtilerde anlamlı değişiklik olup olmadığının değerlendirilmesidir.

Belirtiler devam ediyorsa tedavi planı yeniden gözden geçirilebilir.

İlk Muayenede Neler Değerlendirilebilir?

İdrar kaçırma için ilk değerlendirmede yalnızca “kaçırıyor musunuz?” sorusu sorulmaz.

Şu bilgiler önemli olabilir:

• kaçırmanın ne zaman başladığı,
• hangi durumlarda ortaya çıktığı,
• ani sıkışma bulunup bulunmadığı,
• gece idrara kalkma,
• gebelik ve doğum öyküsü,
• kullanılan ilaçlar,
• sıvı ve kafein alışkanlıkları,
• kabızlık,
• pelvik tabanla ilişkili başka belirtiler,
• idrar yaparken ağrı veya yanma.

NICE ayrıca ilk başvuruda idrar analizinin yapılmasını ve mesane günlüğünün değerlendirmeye yardımcı olabileceğini belirtmektedir.

Bu bilgiler hangi tedavinin uygun olabileceğini belirlemeye yardımcı olur.

Saha Notu: Tedavi İçin “Yeterince Kötü” Olmasını Beklemeyin

İdrar kaçırmanın şiddetini yalnız kaçan idrar miktarıyla değerlendirmek yanıltıcı olabilir.

Bir kişi az miktarda kaçırmasına rağmen:

• spor yapmayı bırakmış,
• sürekli koyu renk kıyafet seçiyor,
• yolculuk planlamıyor,
• sosyal etkinliklerden kaçınıyor

olabilir.

Başka biri daha fazla kaçırdığı hâlde bundan daha az etkilenebilir.

Bu nedenle tedavi kararında şikâyetin kişinin yaşamını ne kadar etkilediği de önemlidir. ACOG'un yaklaşımında da semptomların kişiyi ne kadar rahatsız ettiği tedavi planını belirleyen faktörlerden biridir.

Ankara'da İdrar Kaçırma Değerlendirmesinde Neler Sorulabilir?

Muayeneye giderken şu sorular karar vermeyi kolaylaştırabilir:

• Bende hangi tip idrar kaçırma olabilir?
• İdrar yolu enfeksiyonu veya başka bir sorun dışlandı mı?
• Mesane günlüğü tutmam gerekir mi?
• Pelvik taban kaslarım değerlendirilecek mi?
• Öncelikle konservatif tedavi denenebilir mi?
• Pelvik taban egzersizini doğru yaptığımı nasıl anlayabilirim?
• Mesane eğitimi benim şikâyetime uygun mu?
• İlaç gerekiyorsa hangi sorun için kullanılacak?
• Cerrahi hangi durumda gündeme gelir?
• Önerilen yöntemin güncel bilimsel kanıtı nedir?

İdrar kaçırma hakkında ayrıntılı bilgi için ana bilgilendirme sayfasını inceleyebilirsiniz.

İdrar kaçırmanın türünü ve hangi yaklaşımın değerlendirilebileceğini görüşmek için randevu oluşturabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İdrar kaçırma için doktora ne zaman gidilmeli?

Kaçırma tekrar ediyorsa, sizi rahatsız ediyorsa veya günlük aktivitelerinizi değiştirmeye başladıysa değerlendirme için başvurabilirsiniz. Çok şiddetli hâle gelmesini beklemek gerekmez.

Birkaç damla idrar kaçırma için doktora gitmek gerekir mi?

Miktardan çok tekrar sıklığı, kaçırmanın nedeni ve yaşam üzerindeki etkisi önemlidir. Düzenli tekrar eden sızıntılar değerlendirmeye alınabilir.

İdrarda kan varsa beklenir mi?

Hayır. İdrarda kan görülmesi tıbbi değerlendirme gerektirir. NIDDK bunu gecikmeden sağlık profesyoneline başvurulması gereken belirtiler arasında saymaktadır.

İdrar yaparken yanma ile birlikte kaçırma varsa ne yapılmalı?

Yanma veya ağrılı idrar yapma idrar yolu enfeksiyonu gibi farklı nedenlerle ilişkili olabilir. Öncelik nedenin değerlendirilmesidir.

Doğum sonrası idrar kaçırma için ne zaman yardım alınmalı?

Şikâyet devam ediyor, rahatsız ediyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa doğum sonrası dönemde değerlendirme yapılabilir. Herkes için aynı bekleme süresi yoktur. NICE, gebelik ve doğum sonrasında pelvik taban kas eğitiminin önemini vurgulamaktadır.

İdrar kaçırmada Kegel egzersizi ne kadar yapılmalı?

NICE, stres veya karışık tip idrar kaçırması bulunan kadınlarda gözetimli pelvik taban kas eğitimini en az üç ay ilk basamak tedavi olarak önermektedir. Program kişiye göre planlanmalıdır.

Sıkışma tipi idrar kaçırmada ne yapılır?

Mesane eğitimi ilk basamak seçeneklerinden biridir. NICE, sıkışma veya karışık tip idrar kaçırmada en az altı haftalık mesane eğitimi önermektedir.

Lazerle idrar kaçırma tedavisi standart bir ilk seçenek midir?

Hayır. ACOG'a göre FDA, lazer ve diğer enerji bazlı vajinal uygulamaları idrar kaçırma tedavisi için onaylamamıştır. Önce idrar kaçırmanın tipi belirlenmeli ve kanıta dayalı seçenekler değerlendirilmelidir.